Het blauwe Prentenkabinet van het KMSKA toont nog tot 11 januari 2026 tekeningen en pastels van Antwerps kunstenaar Eugeen Van Mieghem. Als ‘razende reporter’ legde hij vast hoe zijn stad drastisch veranderde tijdens zijn leven in het laatste kwart van de 19de en eerste dertig jaar van de 20ste eeuw.
De stad verandert in een sneltempo. Elektrisch licht, auto’s en trams veranderen het straatbeeld, de haven groeit explosief. De stad leeft 24 uur op 24. Van Mieghem heeft oog voor hoge en lage cultuur, vertier en arbeid, liefde, passie en gruwel. Hij schetst onafgebroken, zijn oog is zijn camera, en zijn hand tekent bliksemsnel.
Op deze expo zien we vooral zijn pastels en tekeningen: twee technieken die perfect passen bij zijn nerveuze aard. Grillig, schetsmatig en direct vangt hij als onvermoeibare verslaggever de dynamiek van het dagelijks leven.
Van Mieghem is een vernieuwer in het genre van de pastels, zei Eric Rinckhout tijdens de rondleiding. Volgens Rinckhout sluit Van Mieghem aan bij de Franse impressionisten.
Pastel ligt Van Mieghem ook om andere redenen uitstekend. Het is namelijk goedkoop, papier en krijt zijn makkelijk te transporteren, en je kan de tekening permanent bijwerken. Ideaal voor een kunstenaar die van de straat zijn atelier maakt of in een piepklein atelier werkt. Van Mieghem is een doe-het-zelver. Geld is schaars, dus maakt hij zijn schetsboekjes van alles wat hij vindt: rouwbrieven, uitnodigingen en telegrammen. Soms zo klein als een luciferdoosje, ze moeten in zijn handpalm passen. Voor deze expo verlaten ze vaak voor het eerst de dozen en laden van privéverzamelaars. Het is uniek om te zien! Verrassend vond ik hoe we te zien kregen dat Van Mieghem zelf tekende op behangpapier. En hoe hij dat behangpapier gebruikte in zijn voordeel. Als het papier een warme tint had, liet hij op bepaalde plaatsen de ondergrond zichtbaar, waardoor de gloed van een zonsondergang ontstond.
Biografie
Net na zijn dood – Van Mieghem werd amper 54 – kreeg hij in 1930 een retrospectieve op de Wereldtentoonstelling in Antwerpen.
I
Curator en schrijver Eric Rinckhout schreef een meeslepende biografie over Eugeen Van Mieghem, hij werkte 15 jaar aan het boek. ‘ Kunstenaar van het dagelijkse leven’ is uitgegeven bij Pelckmans. In het voorwoord gaat de biograaf wat dieper in op de band tussen Van Mieghem en zichzelf, wat deels te situeren is bij diens eigen voorgeschiedenis, zijn eigen jeugd die zich grotendeels in en rondom de Antwerpse haven en de rivier afspeelde.
We leren hoe de havenstad Antwerpen in een relatief kort tijdsbestek volop transformeerde. En hoe die als plek van allerhande verhuisbewegingen en migratie gaandeweg steeds meer internationale allure kreeg.
Van Mieghem kende de Antwerpse havenstad, zijn plekken en volkse cafés natuurlijk door en door. En maakte van zijn eigen ervaringen ook gebruik om het rumoerige, bedrijvige en vaak ruwe, harde leven aan de Antwerpse dokken op impressionistische wijze vast te leggen.
De nieuwe Van Mieghem biografie presenteert zich als een rijk geïllustreerde, voorbeeldige publicatie met kleurenreproducties. In historische zin erg goed onderbouwd ook, waardoor zowel leven, werk als artistieke nalatenschap van Van Mieghem de nodige context en nuances krijgen.
“Hij was de razende reporter van zijn turbulente tijd en een vernieuwer in pasteltechniek”, aldus Eric Rinckhout.
Ga zeker kijken naar deze expo, het kan nog tot 11 januari in het KMSKA.
De lijvige biografie van Eric Rinckhout is uitgegeven bij uitgeverij Pelckmans.
“Eugeen van Mieghem. Kunstenaar van het dagelijks leven. 1875-1930” telt 329 pagina’s.
Credits beeld bovenaan : De loge op het bal (Theater Scala), pastel, 1912. Privé-verzameling.
Credits beeld onderaan : Vrouwen aan de haven, gemengde techniek. KMSKA.
Laat een reactie achter