Het betonnen beleid

‘Het betonnen beleid’ van Quinten Jacobs is een absolute must-read als je wilt begrijpen waarom hervormingen in ons land tot ieders frustratie uitblijven.

“In een wereld waar problemen alleen maar groter lijken te worden, slagen onze politici er niet meer in om de tanker te doen keren. Het wordt steeds moeilijker om ons land nog te hervormen. Of het nu gaat over onze economie, de energieprijzen of migratie – onze politici lopen achter de feiten aan en botsen keer op keer op andere bestuursniveaus, regels en afspraken die een fundamentele koerswijziging zo goed als onmogelijk maken. Het beleid zit vast in beton.” aldus de auteur.

Hij is pas 26 en dus geboren in het laatste regeringsjaar van Jean-Luc Dehaene. Hij is grondwetspecialist en columnist bij de Tijd. Hij is lid van de Vrijdaggroep, dat is de denktank van de Koning Boudewijnstichting. En hij heeft een uitgesproken visie die hij graag met ons deelt.

In zijn boek analyseert hij met een scherp mes de huidige politieke scène en vooral waarom ze niet tot gedegen oplossingen komt. Het pleit voor Quinten dat hij wel alternatieven geeft.

Hij stelt dat journalisten de politici altijd afschilderen als zakkenvullers, angsthazen bang van hun kiespubliek of politieke marionetten die de partij volgen. Maar stelt Quinten het zijn vooral dieperliggende factoren die de politici de das omdoen.

“Onder politologen heerst de misvatting dat politici worden afgestraft als ze saneren. Met historische vormingen in de pensioenen, de arbeidsmarkt, langdurige ziekte en werkloosheid kan De Wever wel degelijk de verkiezingen winnen.”

En over de tweederdemeerderheid die De Wever zou nodig hebben om een staatshervorming door te voeren.

“Die had Dehaene ook niet. Toch heeft hij met het Sint-Michielsakkoorden in 1993 de meest ingrijpende staatshervorming doorgevoerd. België werd een volwaardige federale staat, met een rechtstreeks verkozen parlement.”

De drie hoofdproblemen:

1.De ingewikkelde staatsstructuur die we kennen in België met veel niveaus en bevoegdheden. In het beste geval werken ze samen, maar in het slechtste scenario steken ze elkaar gewoon stokken in de wielen.

2. De vele technocratische regels die er zijn op Europees niveau die keuzes beperken en beleidsruimte verkleinen. Neem nu energie. De energieprijzen zijn gestegen en dat wakkerde de inflatie aan. De Belgische politici kunnen dat prijsmechanisme zelf niet meer zomaar aanpassen – het zit gebetonneerd in de Europese elektriciteitsmarkt.

3. De juridisering van de politiek, waarbij steeds meer beslissingen door rechters en juridische kaders worden gestuurd, wat het voor politici moeilijk maakt om flexibel te reageren.

De auteur stelt een systeemhervorming voor die uit drie grote luiken bestaat: een hervormde Europese Unie, een hertekende Belgische staatstructuur en een nieuw grondwettelijk contract.

1. Er moet een sterkere Unie komen. Hij denkt dan in de eerste plaats aan een Europese defensie en een krachtdadig buitenlands beleid waarvoor geen consensus meer nodig is. Daarvoor is een Europese grondwet nodig.

2. Ook België moet hervormd worden. Een nieuwe architectuur, een andere bevoegdheidsverdeling, de afschaffing van het factuurfederalisme en een nieuw kiesstelsel.

3. Er moet o.a. een actualisering komen van de mensenrechtencatalogus. Denk aan privacyrechten in het digitale tijdperk, sociale media. Zowat alle constitutionalisten zijn het erover eens dat de huidige mensenrechten in onze grondwet nog altijd in grote mate een vertaling zijn van de inzichten uit de achtiende en negentiende eeuw.

Het betonnen beleid van Quinten Jacobs is uitgegeven bij Ertsberg.