Erosie van Astrid Haerens

Helle, een internationaal succesvolle kunstenaar, verliest plots haar levenslange vriendin Alma. Het contact wordt verbroken en een gapend gat blijft achter: een allesverterend vriendschapsverdriet waar geen woorden voor lijken te bestaan. Helemaal ontredderd besluit Helle zich terug te trekken op een Duits waddeneiland, waar ze in de stilte en ruigheid van de natuur de lagen van rouw en zorg afpelt.

Daar ontmoet ze Hetty, een kwieke dame van 82 jaar en stenenraaptser. De ultieme droom van Hetty is barnsteen te vinden.

Ook Helle begint te strandjutten. Zo ordent ze de chaos in haar hoofd en lijf. Ze vindt wel geen barnsteen, maar er is veel bijvangst. Allerhande stenen passeren de revue in de roman. Je begint het meteen op te zoeken of je hebt meteen zin om ook naar een Waddeneiland te trekken.

Erosie is een roman over een verbrokkelende vriendschap, een uitgeput vrouwenlichaam, strandjutten, stenen, een eiland en erosie. Of je kan ook stellen : eros(ie) !

Een boek over vriendschapsvedriet waar we niet helemaal een woordenschat voor hebben, zegt de schrijfster. En dat is waar. We kennen liefdesverdriet en de stappenin een rouwproces. Maar over vriendschap verliezen, is er weinig taal. Wat het extra moeilijk maakt, is dat er vaak minder “rituelen” zijn om ermee om te gaan. Bij een relatiebreuk verwachten mensen steun, maar bij een vriendschap wordt soms gedacht: “zoek gewoon nieuwe vrienden.”
Daar doet Haerens iets aan.

Astrid Haerens (zelf strandjutter) deed veel opzoekingswerk bij Roger Caillois. Caillois was een Franse schrijver en denker die een grote fascinatie had voor de stenen, vooral vanwege hun patronen, kleuren en bijna mysterieuze schoonheid. In zijn werk, zoals L’Écriture des pierres, beschreef hij stenen alsof ze een soort natuurlijke kunst of zelfs “taal” bezitten.

Wanneer Helle zich terugtrekt op het waddeneiland, is dat niet zomaar een decor. Het landschap doet mee met haar innerlijke toestand. Het is een eiland, afgezonderd van de rest van de wereld. Het is uitgestrekt en leeg precies zoals Helle zich voelt. Het eiland staat symbool voor het gevoelsleven van Hella.

De blik van anderen

Helle heeft de neging tot vervloeien of nu in andere mensen of in werk. Ze worstelt met de vraag : waar hou ik op en waar begint de ander. Dus gaat de roman sterk over de blik van de anderen. Helle verliest niet alleen ene persoon maar ook een stuk van haar zelfbeeld. Daarom voelt haar verlies zo existentieel. Zoals de stenen in transformatie gaan, moet Helle dat ook doen wil ze terug de wereld inkunnen.

Maar soms wou ik Helle wel eens flink door elkaar schudden. Kom op Helle focus op jezelf en de wereld. Het is toch van de pot gerukt zo afhankelijk zijn van een vriendschap. Het is niet omdat een vrienschap ophoudt dat de wereld vergaat, weet ik uit ervaring. Au contraire, het kan ook een godsgeschenk zijn.

Grafische gevoeligheid

Omdat Astrid Haerens uit de poëzie komt, kijkt ze niet alleen naar de betekenis van woorden, maar ook naar hun vorm en klank. In haar werk onderzoekt ze hoe die elementen samenwerken. De letter “o” speelt daarbij een belangrijke rol.

Visueel is de “o” een cirkel zonder begin of einde: een gesloten, maar tegelijk lege vorm. Op de cover staat de “O” scheef, waardoor die ogenschijnlijke perfectie wordt verstoord. Ook in het boek zelf verschijnen pagina’s waarop enkel de “o” te zien is, waardoor taal bijna beeld wordt.

Daarnaast is de “o” klankmatig zacht en rond. Dat contrasteert met de scherpe breuk die in de inhoud wordt beschreven. Zo ontstaat er een spanning tussen vorm en betekenis: wat zacht en harmonieus lijkt, krijgt een onderliggende onrust.

De “o” is daarbij visueel én klankmatig zacht en rond — wat contrasteert met de scherpe breuk die ze beschrijft.

Erosie van Astrid Haerens s uitgegeven bij https://www.atlascontact.nl/