Cleopatra is hot momenteel.
In Luik is er de expo ‘Cleopatra superstar’ en ter voorbereiding las ik Cleopatra, het leven van een legendarische koningin van Dick Harrison. Het nieuwe boek van de Zweedse historicus doorprikt een aantal mythes van de koningin als ultieme verleidster. Dat we haar zo zien hebben we te danken aan keizer Augustus stelt de auteur en aan de actrice Elizabeth Taylor.
Harris is verbonden aan de universiteit van Lund in Zweden. Hij schreef eerder boeken over Toetanchamon, Karel de Grote en Hendrik VIII.
De mythe Cleopatra
Het is vooral haar aartsvijand, de Romeinse keizer Augustus die Cleopatra in een slecht daglicht stelde. Hij lanceerde een anti-campagne na haar dood. De historicus stelde vast dat geen enkele Egyptische schrijver haar in geschriften heeft vereeuwigd. En als er al Romeinse schrijvers waren die iets wilden neerpennen, durfden die niet positief doen over haar. Harrison noemt Cleopatra dan ook de ‘koningin die nooit haar eigen geschiedenis mocht schrijven.’
Cleopatra was de laatste koningin van Egypte. Het land verkeerde in armoede en haar vader had er een zootje van gemaakt. Julius Caesar wilde haar helpen de chaos op te lossen daar in haar land. Om tot bij hem te geraken, doorheen de vijandige linies, liet ze zich in een matrasovertrek wikkelen. En niet in een chic oosters tapijt zoals zo vaak in films getoond wordt. Haar Siciliaanse vriend Apollodorus deed er een leren riem rond en bracht haar zo tot bij Julius. Deze laatste werd verliefd op haar en ze kreeg een zoon van hem: Caesarion. Dat was heel handig voor haar. Met de zoon als erfgenaam van de Egyptische troon, was er weinig kans dat Rome haar rijk zou inpalmen. Na de moord op Caesar ging ze terug naar Egypte en nam haar rol als farao weer op. Later had ze nog een romance met Marcus Antonius en samen kregen die drie kinderen.
Cleopatra genoot van haar leven in een weelderig Egypte in haar stadspaleis in Alexandrië. Zij bekostigde de strijdkrachten die Antonius nodig had. En hij schonk haar dan weer enorme gebieden aan de oostelijke Middellandse Zee. Gebieden die zijn dan verdeelde onder haar kinderen. Zij kreeg de titel: Koningin der Koningen. De grote vijand van Antonius was Octavianus (de latere keizer Augustus) en die was woedend over al die schenkingen. Hij begon een burgeroorlog tegen Antonius en vuile propaganda (fakenieuws!) verspreidden hoorde daar ook bij. Uiteindelijk won Octavianus.
Antonius pleegde zelfmoord en Cleopatra werd gevangen genomen.
Ze ging over tot rituele zelfmoord met slangengif (was gebruikelijk in die tijd in de hogere klasse). Ze zou zichzelf gestoken hebben met een haarspeld met slangengif in. Ze was toen 39 jaar. Keizer Augustus lanceerde een anticampagne na Cleopatra’s dood. Door de jaren heen werd ze op diverse manieren voorgesteld, niet altijd waarheidsgetrouw. In het werk van William Shakespeare – die leefde en werkte in de tijd van Elizabeth I en graag hulde bracht aan machtige regerende koninginnen – is ze een heldin die wordt verpletterd door een lijden dat ze, zoals veel van de dramatische personages uit die periode, niet kan bedwingen.
In ons eigenste KMSKA in Antwerpen hangt dit prachtige werk die je hier ziet op de foto hieronder.
Een verhaal over Cleopatra volgens Dick Harrison.
“Cleopatra verzamelde dodelijke giften die op verschillende manieren werkten, en om erachter te komen hoe pijnloos elke werkte, liet ze de giftstoffen toedienen aan veroordeelde gevangenen. Ze ontdekte toen dat de gifstoffen die snel werkten tot een smartelijke dood leidden vanwege de pijn die ze veroorzaakten, terwijl de mindere niet snel genoeg werkten. Daarom voegde ze experimenten met dieren uit en keek met haar eigen ogen toe hoe ze de ene mens na de andere aanvielen. Ze was er elke dag mee bezig. En daarop ontdekte ze dat het de beet van de brilslang de enige was die, bij bijna elke poging, een slaapdronken bewusteloosheid en verdoving veroorzaakte, niet met stuiptrekkingen en gekreun, maar alleen met een lichte transpiratie van het gezicht, waardoor de slachtoffers gemakkelijk hun zintuigen verloren en verdoofd raakten, en moeilijk te wekken en tot leven te brengen waren, net zoals het is met mensen in diepe slaap.”
” Opvallend is dat niet een van deze macabere experimenten wordt genoemd in de literatuur die is geschreven in de decennia rond de geboorte van Christus. De legende – want als zodanig moeten we het beschouwen – dook pas een eeuw later op, waarschijnlijk als gevolg van de voortdurende opeenstapeling van kwaadaardige geruchten over Cleopatra. Er wordt zelfs gezegd dat Cleopatra geen enkel gif heeft hoeven te testen. Ze was koningin van Alexandrië en had toegang tot de belangrijkste wetenschappers in de antieke wereld, ook op medisch gebied.”
Het is een vlot leesbare, bevattelijke biografie van een intrigerende Egyptische koningin, die zelfs na tweeduizend jaar nog steeds de nieuwsgierigheid wekt. Ook al zijn er te weinig historische gegevens, toch wordt Cleopatra levendig voorgesteld. Hij schetst daarbij ook de historische achtergrond en de ontwikkeling van het Nabije Oosten vanaf de tweede eeuw v.Chr. tot aan het begin van onze tijdrekening. De vele mythes rond Cleopatra worden, doorprikt.
‘Cleopatra. Het leven van een legendarische koningin. Dick Harrison. Uitgeverij Omniboek. 22,99 Euro.
Laat een reactie achter