Voor lezers die houden van literaire romans met diepgang is dit zeker een aanrader.
Wat eerst mijn aandacht trok in dit boek, was de beschrijving van een weduwe van een kunstenares die bekendstaat om het aannemen van talloze identiteiten. Mijn eerste gedachte was meteen: Cindy Sherman.
Maar dat blijkt een dwaalspoor te zijn. Het gaat helemaal niet over Cindy Sherman. Het boek is een fictieve biografie van een verzonnen kunstenaar, X, die leeft in een alternatieve geschiedenis van de Verenigde Staten. Toch herken je trekken van verschillende echte kunstenaars en denkers in het personage. Nochtans is X geen portret van één bestaande persoon, maar een samengestelde figuur, geïnspireerd door onder andere als daar zijn Cindy Sherman (fotografe en beeldend kunstenaar, bekend om haar zelfportretten in wisselende identiteiten), Susan Sontag (essayiste, romanschrijfster en cultuurfilosoof), Kathy Acker (experimenteel schrijfster), David Bowie (muzikant en performer, beroemd om zijn alter ego’s) en Marina Abramović (performancekunstenaar van het straffe soort). Precies dat spel tussen werkelijkheid en fictie maakt het boek zo fascinerend.
Die alternatieve geschiedenis maakt het boek niet altijd gemakkelijk toegankelijk. De Verenigde Staten zijn er immers fundamenteel anders dan hoe wij die menen te kennen. De politieke grenzen lopen anders, de maatschappelijke ontwikkeling heeft een ander verloop gekend en ook de culturele geschiedenis wijkt af van wat wij geleerd hebben op school en zien op televisie. Daardoor moet je als lezer voortdurend onderscheiden wat historische werkelijkheid is en wat de auteur heeft verzonnen. De grootste kracht van het boek is echter wel dat de verzonnen kunstenaar X levensecht aanvoelt. Al snel vergeet je dat ze nooit heeft bestaan.
Volgens Catherine Lacey had ze “een ander Amerika nodig” om dit verhaal te kunnen vertellen. Door een alternatieve politieke geschiedenis te creëren, kon ze vragen stellen over macht, identiteit en nationale mythes zonder gebonden te zijn aan de feiten van de echte Amerikaanse geschiedenis. Het schept een vervreemdend effect die de roman op scherp stelt.
” Vier jaar latern op 11 november 1996, overleed X”
” Het krantenlezen bracht structuur aan in mijn uitgebeende dagen: elke ochtend sjokte ik de hele oprijlaan af naar de brievenbus om de krant te halen, liep terug en spelde hem katern na katern uit op zoek naar iets wat ik nooit vond – zin, reden, het leven zelf. Door me onder te dompelen in het nieuws voelde ik me nog aanwezig in de wereld, nog levend, en beschermde ik me een een beetje tegen de galmende stilte die X had achtergelaten.”
Lacey haar romans volgen niet altijd een traditionele plot, maar zijn vaak opgebouwd rond de innerlijke belevingswereld van haar personages. Ze onderzoekt fundamentele vragen in haar boeken als de rol die herinneringen spelen in het bepalen van onze identiteit. En wie zijn we feitelijk zonder die verhalen die we onszelf vertellen ? Over hoe goed we een ander ooit werkelijk kennen, is ze eerder pessimistich. De relaties in haar boeken zijn zelden eenvoudig en zeker al niet romantisch geïdealiseerd. Ze laat zien hoe liefde, vriendschap en familiebanden worden gevormd door misverstanden, verlangens en machtsverhoudingen.
Catherine Lacey schreef eerder Pew.
Een heel raadselachtige roman uit 2020. Een persoon zonder duidelijk geslacht, leeftijd of afkomst wordt slapend aangetroffen op een kerkbank (“pew” betekent kerkbank). De dorpsbewoners proberen voortdurend te achterhalen wie deze vreemdeling is, terwijl de hoofdpersoon zelf nauwelijks iets prijsgeeft. Het boek stelt vragen over identiteit, vooroordelen en de behoefte om mensen in hokjes te plaatsen. Ze woont in Mexico-Stad en is is getrouwd met de Mexicaanse schrijver Daniel Saldaña París. Ze werd geboren in Tupelo, Mississippi (VS) en woonde eerder onder meer in New York, waar ze haar eerste romans schreef.
Biografie van X is uitgegeven bij uitgeverij De GEUS. http://www.uitgeverijdegeus.be
Tekst : Caroline Neels.
Laat een reactie achter