Na jaren van restauratiewerken breekt voor de Abdij van Park in Leuven een nieuw hoofdstuk aan. Met Verweven Landschappen: Kunst in Abdij van Park viert Museum PARCUM deze bijzondere mijlpaal met een grootschalige internationale tentoonstelling. Tot en met 28 maart 2027 gaan 24 hedendaagse kunstenaars in dialoog met de bijna 900 jaar oude norbertijnenabdij.
Een abdij om opnieuw te ontdekken
De tentoonstelling voert je langs historische ontvangstzalen, een indrukwekkende bibliotheek, de kloostergangen, de voormalige refter en de eeuwenoude zolders. Sommige van die ruimtes bleven lange tijd buiten het bereik van bezoekers.
In 2025 werd een eerste restauratiefase afgerond, waarbij onder meer de pandgang, de refter, de bibliotheek en het abtenverblijf werden aangepakt. Intussen is ook de oostvleugel volledig opgeknapt. Daardoor zijn onder andere de winterrefter, de kapittelzaal en de indrukwekkende zolder opnieuw toegankelijk. De werken werden uitgevoerd door de stad Leuven, met steun van de Vlaamse overheid.
Een opvallende toevoeging is de traptoren van architectenbureau Robbrecht en Daem. Die verbindt de verschillende verdiepingen van de oostvleugel en beschikt over een lift. Het ter plaatse gestorte beton contrasteert bewust met de historische architectuur en geeft het complex een eigentijdse toets.
Kunst van nu in dialoog met het verleden
Verspreid over de abdij presenteren 24 internationale kunstenaars een veelzijdige selectie van sculpturen, installaties, textielkunst, films, soundscapes en performances. Onder hen bevinden zich internationaal gerenommeerde kunstenaars als Hana Miletić, Laure Prouvost, Pierre Huyghe, Cecilia Vicuña en Edith Dekyndt. Negen kunstprojecten werden speciaal voor deze tentoonstelling ontwikkeld.
Wat deze expo bijzonder maakt, is de manier waarop de kunstwerken zich verhouden tot hun omgeving. De historische ruimtes zijn geen neutrale tentoonstellingszalen. Hun architectuur, stilte en geschiedenis maken deel uit van de ervaring. Je wandelt niet zomaar van het ene kunstwerk naar het andere, maar ontdekt hoe hedendaagse kunstenaars nieuwe betekenislagen toevoegen aan een plek die al eeuwenlang door mensen wordt bewoond, gebruikt en gekoesterd.
Het parcours loopt over verschillende verdiepingen, van de begane grond tot de zolders. Trek dus voldoende tijd uit als je alles wilt zien. De nieuwe traptoren maakt de verschillende niveaus bereikbaar en beschikt over een lift.
Sommige werken vragen om rustig te kijken en te luisteren, andere confronteren je of laten je met vragen achter. De film van Pierre Huyghe vond ik bijzonder beklijvend. De vertoning start om de twintig minuten en is niet aan te raden voor gevoelige zielen.
Ook de werken van Noor Abed, Carlos Casas, Eunjo Lee en Bianca Baldi worden in een doorlopende lus getoond. Twee kunstwerken bevinden zich buiten op het abdijdomein, waardoor de tentoonstelling zich uitstrekt tot in het landschap.
Een werk dat me bijzonder aanspreekt, is La Pensée Férale van Daniel Steegmann Mangrané. Het sluit mooi aan bij het idee van een verweven landschap, waarin natuur, omgeving en menselijke waarneming met elkaar verbonden zijn. Op het domein stond een dode boom maar spechten, wilde bijen, insecten en schimmels vinden er nog altijd onderdak. Steegmann goot dezelfde boom in brons. Nu staan er twee versies naast elkaar. De bronzen versie kijkt ons wat beschuldigend aan.
Zeer mooi werk ook van Meg Webster (foto links). Een eenvoudige cirkel van zand op de vloer in Zaal M (de winterkapel). In de negentiende eeuw werd hier gebeden wanneer het te koud was in de kerk. Vandaag is het een auditorium.
Altijd sterk wat Edith Dekyndt doet (foto rechts). ‘They shoot horses’. We zien een groot fluwelen gordijn, doorboord met honderden stalen spijkers. De zachte weelde van de stof botst met de koele hardheid van het metaal.
Glasramen met een verhaal
Ook het historische erfgoed blijft een belangrijke rol spelen. In de pandgangen hangen de zeventiende-eeuwse glasramen van Jan de Caumont, Vlaamse topstukken met scènes uit het leven van de heilige Norbertus.
Hun geschiedenis is bijzonder. Na een verkoop in 1829 raakten de panelen verspreid. Twintig ramen werden gedeeltelijk teruggevonden en vier ervan werden als proef gerestaureerd. Hun aanwezigheid herinnert eraan dat erfgoed niet vanzelfsprekend behouden blijft. Het vraagt zorg, geduld en de bereidheid om te herstellen wat verloren dreigt te gaan.
Die geschiedenis vormt een interessante parallel met de tentoonstelling. Zowel de oude glasramen als de hedendaagse kunstwerken vertellen iets over de manier waarop we naar het verleden kijken en welke betekenis we eraan geven.
Contemplatio, Localitas, Actio
De drie leidende principes van de norbertijnse traditie vormen de inhoudelijke basis van Verweven Landschappen: Contemplatio, Localitas en Actio. Vrij vertaald staan ze voor verstilling en beschouwing, verbondenheid met de plek en handelen.
Contemplatio nodigt uit om ruimte te maken voor stilte, reflectie en aandacht. In een wereld waarin alles snel moet gaan en onze aandacht voortdurend wordt opgeëist, is dat geen overbodige luxe. Kunst kan je even uit de dagelijkse routine halen en je uitnodigen om langer te kijken, te luisteren en na te denken.
Localitas verwijst naar de verbondenheid met de plek waar je leeft. Het gaat om aandacht voor het land, de mensen en de omgeving waarvan je deel uitmaakt. De abdij is daarvoor een bijzonder geschikte locatie. Haar geschiedenis is nauw verweven met het landschap en met de gemeenschappen die er door de eeuwen heen leefden en werkten.
Actio vraagt ten slotte om die aandacht om te zetten in handelen. Verbondenheid is meer dan een gevoel: ze brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. Hoe gaan we om met onze leefomgeving, met ons erfgoed en met de wereld die we aan toekomstige generaties doorgeven?
Deze drie principes vormen niet alleen het curatoriële concept van de tentoonstelling, maar zijn ook vandaag bijzonder relevant. In een tijd die wordt gekenmerkt door onrust, polarisatie en verhitte debatten, hebben we nood aan verstilling, verbondenheid en mensen die verantwoordelijkheid opnemen.
Misschien is dat wel de belangrijkste uitnodiging van deze expo: niet alleen kijken naar kunst, maar ook nadenken over onze eigen plaats in het grotere geheel.
Bereikbaarheid
Vanuit Leuven kun je met de bus naar de Abdij van Park in Heverlee. Buslijnen 4A en 4B stoppen aan de halte Heverlee Abdij van Park. Volg vanaf de halte de bewegwijzering naar de abdijsite. Controleer voor vertrek de actuele dienstregeling.
Praktisch
Verweven Landschappen: Kunst in Abdij van Park
Museum PARCUM – Abdij van Park, Heverlee (Leuven)
Te bezoeken tot en met 28 maart 2028.
Meer over de vorige tentoonstelling Ecstasy & Orewoet die ik bezocht, lees je in mijn eerdere bespreking op Contentimento: https://www.contentimento.be/estacy-en-orewoet/
Alle verdere info : http://www.abdijvanpark.be
Tekst : Caroline Neels.
Laat een reactie achter