De nieuwe roman van Erpenbeck ‘Tussen heden en morgen’ – die helemaal geen nieuwe roman is – verscheen eerder in 2014 met als titel’ Een handvol sneeuw’ bij uitgeverij Van Gennep.
De Uitgeverij De Geus kocht de rechten van het boek en gaf het opnieuw uit. De omslag van dat boek verwijst sterk naar de cover van het prachtige ‘Kairos’ bekroond met de International Booker Prize. Beide covers zijn een ontwerp van Eva Vázquez.
Jenny Erpenbeck, opgegroeid in Oost-Berlijn, schrijft in Kairos over een liefde op de grens tussen waarheid en leugen, een relatie waar verraad in sluipt. ‘Ik ben gefascineerd door het verlies van iets waarin je geloofde.’ las ik in een interview. Wel met het verhaal in Kairos is ze daar best in geslaagd. De oudere Hans leert zijn geliefde, de veel jongere Katherina hoe het leven moet geleid worden, maar als ze te sterk haar eigen weg gaat, wordt hij uitermate grof.
‘Tussen heden en morgen’
Ook in de roman ‘Tussen heden en morgen’ wordt veel verlies geleden.
In het Poolse stadje Brody sterft aan het begin van de twintigste eeuw een joodse baby. Of toch niet? We zien haar in het volgend hoofdstuk terug als jonge vrouw in Wenen, vlak na de Eerste Wereldoorlog. Daar sterft ze. Of toch niet? Steeds opnieuw laat Jenny Erpenbeck haar hoofdpersoon doodgaan en dan toch weer verder leven. Via die mogelijke levens vertelt ze de geschiedenis van de hele twintigste eeuw.
” In haar wanhoop was ze naar haar moeder gerend, die nu geen grootmoeder meer was, haar moeder had tegen haar gezegd dat ze weer naar huis moest gaan en daar op haar moest wachten, zij zou de mensen sturen. Terwijl haar man in de woonkamer heen en weer liep, had ze het kind niet meer durven aanraken.”
Het is een complex verhaal over een vrouw die een schakel is tussen haar voorouders en nageslacht, en dat zich afspeelt in een huis waaraan iedereen vanuit verschillende perspectieven herinneringen heeft. Het bestrijkt bijna een eeuw, van het Habsburgse Rijk, de Weimarrepubliek, nazi-Duitsland en de DDR tot aan de hereniging van Duitsland.
De complexe structuur – met gelaagde perspectieven en telkens verschuivende werkelijkheden – vraagt wel wat inspanning om het te lezen en verwerken. Maar daar schuilt ook de kracht van de roman in.
De roman deed me denken aan de film ‘Lola Rennt’.
Lola krijgt een telefoontje van haar vriendje Manni: hij is per ongeluk 100.000 Duitse mark kwijtgeraakt toen hij de zak waar dit in zat in de metro liet liggen. Hij zal waarschijnlijk vermoord worden door de gangsters aan wie hij het geld moest geven. Om snel aan vervangend geld te komen wil hij een winkel overvallen, tenzij Lola binnen 20 minuten op een andere manier het geld kan bemachtigen. Lola besluit naar haar vader te gaan, die bij een bank werkt. Vanaf hier beginnen de drie scenario’s, die elk de gevolgen van Lola’s verschillende keuzes tonen. Een prachtfilm uit 1998 van Tom Tykwer. Met in de hoofdrollen Franka Potente en Moritz Bleibtreu.
Jenny Erpenbeck is een Duitse schrijfster en regisseuse, geboren in 1967 in Oost-Berlijn. Ze behoort tot de bekendste hedendaagse auteurs uit Duitsland, vooral bekend om haar romans die de geschiedenis van Duitsland, het leven in de DDR (Oost-Duitsland), en thema’s als herinnering, verlies, migratie en verandering behandelen. Erpenbeck speelt onmiskenbaar in haar romans met autobiografische feiten – maar als je haar vraagt wat waar is en wat verzonnen, dan reageert ze zoals wel veel schrijvers doen met: ‘doet dat ertoe?’ Ze schrijft ook nog toneelstukken en tal van essays.
“Tussen heden en morgen” is uitgegeven bij de Geus.
Laat een reactie achter