Leidraad door het labyrint

Dr. Evelien Bracke doceert Oudgriekse literatuur aan de Universiteit Gent en doet al twintig jaar onderzoek naar gender in klassieke mythen. In zowel haar onderzoek als haar lessen maakt ze de verbinding tussen de rol van mythen in de oudheid en hun toepassing in de hedendaagse populaire cultuur.

Eerder las ik “Mythos’ van Stephen Fry die een heel populair boek schreef over de Griekse mythologie. Hij heeft het over de goden en het ontstaan van de mythologische wereld, over Herakles en Theseus, over de Trojaanse oorlog en de reis van Odyssey naar huis. Het zijn waarheidsgetrouwe hervertellingen maar dan toegankelijker geschreven en met zijn typische humor doorspekt.

‘Leidraad door het labyrint’ van Evelien Bracke onderzoekt hoe die klassieke mythen, ondanks hun eeuwenoude oorsprong, verrassend relevant blijven in onze onzekere tijden van nu. Er is grote interesse voor de mythes vooral die van de Oude Grieken en Romeinen, die de moderne Europese en mediterrane culturen mee gevormd hebben.

Ze sluit daarmee aan bij een moderne visie op mythologie: mythes zijn geen historische feiten, maar verhalen die een samenleving betekenis geven. Daarom blijven ze relevant, ook in het digitale tijdperk.

Het digitale tijdperk heeft gebruik van mythen wel radicaal verandert. Eerder werden mythen doorgegeven via mondelinge verhalen, theater of literatuur maar vandaag circuleren ze via het internet, streaming, games, memes en sociale media. Zo bestaat er een spelletje ‘Sisiyphus clicker’, waarbij je net als Sisyphus steeds opnieuw een rotsblok op een heuvel moet duwen. Je krijgt punten en kunt de rots tijdelijk bijvoorbeeld wat kleiner maken, of je kunt limonade kopen ter verfrissing. Maar de taak blijft doorgaan.

Iedereen gebruikt ze dus zowel fans, influencers als filmmakers. Mythes worden dus meer verteld, meer gedeeld maar ook meer veranderd. Ze bieden houvast bij hedendaagse politiek, technologische en ecologische vraagstukken. Ze wijzen de weg door het labyrint van deze debatten en laten zien hoe je inspiratie kunt halen uit het verleden voor een betere toekomst.

Deel 1 bespreekt deze mythes. Heel goed is dat Bracke de Griekse verhalen die ze bespreekt, steeds even kort op een rijtje zet. Daarbij helpen ook de afbeeldingen in de tekst (in zwart-wit) en achterin (in kleur) en de vele QR-codes, waarmee de lezer relevante websites meteen kan opzoeken. Ook is er een literatuurlijst en een handige index.

Deel 2 onderzoekt welke verhalen we als leidraad gebruiken om de beslissen waar we collectief naartoe gaan. Drie uitdagingen staan voorop : een nucleaire oorlogsdreiging, de klimaatverandering en artificiële intellilgentie.

Deel 3 toont ons hoe mythen kunnen helpen. De auteur bespreekt het creatieve individu Prometheus naast Medusan die geassocieerd wordt met collectieve actie. Ze onderzoekt ook hoe volwassen auteurs Persephone gebruiken als rolmodel voor tieners, terwijl jongerenactivisten worden gelabeld als Antigone.

In het laatste hoofdstuk kan je lezen hoe we zoals Penelope met zigzaggende tred door de uitdagingen van de toekomst heen kunnen navigeren.

Leidraad door het labyrint. De macht van klassieke mythen in onzekere tijden. Uitgave van Academia Press.