De kinderboeken van de Nederlandse auteur Annie M.G. Smidt, met Fiep Westendorp als vaste illustratrice, wie kent ze niet.
Jip en Janneke, Pim en Pom, Pluk van de Petteflet. De kans is groot dat je met deze figuren bent opgegroeid zonder ooit te weten wie ze tekende. Deze zomer brengt het Rijksmuseum in Amsterdam zo’n 150 originele tekeningen van illustrator Fiep Westendorp samen. De tentoonstelling laat niet alleen het eindresultaat zien, maar vooral hoe het werk ontstond. Tussen schetsen, doorhalingen en correcties wordt zichtbaar hoe precies en geduldig Westendorp werkte. Met schijnbaar simpele lijnen wist ze een hele wereld neer te zetten. Kijk maar hoe weinig ze nodig had om Pluk vrolijk, eigenwijs of een beetje verdrietig te laten zijn.
Niet alleen dankzij de geliefde boeken waarin haar illustraties generaties kinderen hebben begeesterd, maar ook door de enorme hoeveelheid merchandise – van broodtrommels en rompertjes tot fietstoeters, puzzels en servies – is het werk van Fiep Westendorp diep verankerd geraakt in het Nederlandse dagelijks leven. Hoewel veel mensen haar illustraties direct herkennen, kennen ze haar naam vaak niet.
Annette Portegies en Gioia Smid schreven er een heerlijk boek over dat leven van Fiep en haar werk. Een prachtig uitgegeven (kijk) boek met veel tekeningen, foto’s en bijdragen van o.a. Gerda Dendooven, Marlene Dumas, Christien Brinkgreve, Annet Schaap, Bart Moeyaert, Annejet van der Zijl.
” Mocht zijn zeventienjarige dochter in Amsterdam op kamers, om naar de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten te gaan ? Er was werkelijk geen haar op het hoofd van Willem Westendorp die daaraan dacht. Dat hij haar toestemming gaf om een vervolgopleiding te doen, en zelfs om van tekenen haar beroep te maken, vond hij al genoeg concessie. ‘ Je weet wat het betekent, kunstenaar worden: een leven lang armoe lijden op een zolderkamer’, had hij gewaarschuwd. Maar als ze zich inschreef aan de Koninklijke School voor Kunst,Techniek en Ambacht (KTA) in Den Bosch, zou ze in het ouderlijk huis én onder ouderlijk toezicht blijven. Bovendien kon ze met een driejarige opleiding als reclametekenaar of handwerklerares gaan werken, tot zich een geschikte huwelijkskandidaat zou aandienen.”
Het boek onthult ook de schaduwkant van haar leven: ondanks haar vrolijke en iconische tekeningen (zoals Jip en Janneke) kampte Westendorp met depressies. Nooit eerder werd het privéleven van Fiep Westendorp zo uitvoerig belicht als in deze monumentale biografie.
“Fiep moest er niet aan denken dat men haar als lesbisch of biseksueel zou bestempelen: wat ze precies met Margot deelde, ging anderen niets aan. Toen een journalist weinig discreet naar haar privéleven informeerde, beweerde ze zelfs dat ze, anders dan Annie M.G. Schmidt, die kon steunen op haar gezin, helemaal niemand had om op terug te vallen.”
“Maar wat doet het ertoe of ik goed spinazie kan koken, vervolgde ze geïrriteerd, of ik in een leuk klein grachtenhuisje woon, en dat soort dingen ? Over mijn werk wil ik praten en als u morgen terug wilt komen, praten we er verder over, dat vind ik best. De rest is niet belangrijk”.
Ook haar reclamewerk, boekomslagen, muurschilderingen en haar ontwikkeling als kunstenaar krijgen uitgebreid aandacht. De recensies zijn lovend; critici prijzen de rijkdom aan onbekend beeldmateriaal, dagboekfragmenten en de deskundige biografie. Het boek toont niet alleen de vrouw achter het potlood, maar laat ook prachtig zien hoezeer haar werk in de moderne kunst geworteld was.
Fiep. Leven en werk van Fiep Westendorp
Met bijdragen van Saskia de Bodt, Christien Brinkgreve, Hedy d’Ancona, Gerda Dendooven, Marlene Dumas en anderen.
Uitgegeven bij http://querido.nl
Fiep in het Rijksmuseum Amsterdam tot 13 september. Alle info op http://rijksmuseum
Tekst : Caroline Neels.
Laat een reactie achter