De avondschool – Karl Ove Knausgård over Faust, ambitie en duisternis.

De avondschool van Karl Ove Knausgård is een bijzonder donkere, ongemakkelijke en ambitieuze roman. Ik vind vooral de centrale vraag interessant: hoeveel morele grenzen mag een kunstenaar overschrijden om grootse kunst te maken?

Het boek is oorspronkelijk verschenen als Nattskolen in 2023. De Nederlandse vertaling, door Rymke Zijlstra, verscheen op 6 oktober 2026. Het is het vierde deel van de Morgenster-reeks. En het is weerom een lijvig boek van 510 pagina’s. Eerder verschenen in reeks : De morgenster, De wolven van de eeuwigheid en Het derde rijk.

We leren Kristian kennen. De jonge Noor leeft zich helemaal uit in Londen aan de kunstacademie. Fotografie is zijn ding. Ambitie is hem ook niet vreemd. Hij wil wereldberoemd worden. Het is een wat overmoedige gedachte van hem want zijn foto’s stellen niet zo veel voor. Dat zeggen zijn medeleerlingen en ook de school staaft deze bewering. Teleurgesteld – met de zeer lange tenen van een narcistische persoonlijkheid – verlaat Kristian de academie.

In London ontmoet hij Hans een kunstenaar die hem leert anders kijken naar kunst in het algemeen en naar zijn foto’s in het bijzonder. Hans is geobsedeerd door Marlowe. Marlowe schreef Doctor Faustus, over een man die zijn ziel aan de duivel verkoopt om kennis en macht te verwerven. Hans is gefascineerd door die gedachte: de mens die alles wil, zelfs wanneer hij daarvoor zijn ziel moet opofferen. En precies die gedachte wordt het centrale thema van Kristians leven.

‘ Wat is er zo bijzonder aan Marlowe dan, zei ik. ‘Ik bedoel aangezien jij blijkbaar zoveel over hem weet,’ ‘Marlowe? Hij was de grote Engelse toneelschrijver. Hij vernieuwde het hele genre. Hij is misschien wel het grootste schrijftalent dat ooit heeft geleefd.’

‘Ik dacht dat Shakespeare dat was,’ zei ik en besefte op hetzelfde moment, tot mijn ergernis, dat dat precies was waar hij had op aangestuurd. ‘Shakespeare en Marlowe zijn in hetzelfde jaar geboren. Shakespeard had nog niets van betekenis gedaan toen Marlowe stierf. Terwijl hij op zijn beurt al drie meestserwerken had geschreven. Hij was pas negentwintig. En we zullen nooit weten wat hij geschreven zou hebben als hij was blijven leven.’ Maar hij stierf. Dus werd Shakespeare de grote schrijver.’

Vivian is een vriendin van Hans en werkt aan de enscenering van Marlowes stuk.Als regisseuse betrekt ze Kristian erbij en vraagt hem foto’s te maken voor de productie. Hij raakt dus niet alleen via Hans intellectueel geïnteresseerd in Marlowe, maar wordt zo ook praktisch bij diens werk betrokken. En dan gebeuren er mysterieuze dingen, duistere zaken stapelen zich op. Het toneelstuk dat Vivian met haar theatergezelschap wil opvoeren, is veel meer dan een nevenverhaal: het vormt eigenlijk een spiegel van wat er met Kristian gebeurt.

De verwijzingen naar Faust, het kwaad, de kunstenaar en de morele grenzen van de kunst zijn boeiend. Maar Knausgård wil soms zoveel ideeën in één roman onderbrengen dat het verhaal dreigt te bezwijken onder zijn eigen intellectuele ambities

De schrijver slaagt er wel in een personage te creëren dat je als mens nauwelijks kunt verdragen, maar dat je als lezer niet kunt loslaten. Dat is een bijzondere prestatie. Je wilt Kristian soms door elkaar schudden, je begrijpt zijn gedrag niet en toch blijf je gefascineerd door wat er zich in zijn hoofd afspeelt.

Knausgård slaagt er altijd in niet zomaar gebeurtenissen te beschrijven: hij laat ze zich voor je ogen voltrekken. De kleine details, de blikken, de stiltes, de ongemakkelijke gesprekken en de vaak ontluisterende gedachten krijgen allemaal hun plaats. Je bent niet zozeer een verhaal aan het lezen, je bent er bijna zelf getuige van. En misschien is dat wel zijn grootste kracht: hij laat je als lezer niet op veilige afstand staan. Je wordt medeplichtig aan de observatie van iemand die je eigenlijk afstoot.

Uigegeven bij de Geus. https://singeluitgeverijen.nl/de-geus/

Tekst : Caroline Neels.

Geef als eerste een reactie

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.




Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.