De zon en het leven in het werk van Jenny Montigny in het MSK in Gent : veel werk uit privécollecties

Vanaf 10 oktober brengt het Museum voor Schone Kunsten (MSK) in Gent een overzicht van het werk van Jenny Montigny. De tentoonstelling omvat schilderijen, tekeningen, prenten en pastels uit meer dan veertig jaar artistieke activiteit. Heel wat werken zijn afkomstig uit privécollecties en worden daardoor zelden aan het publiek getoond.

Met de tentoonstelling sluit het museum aan bij een bredere focus op Gentse kunstenaars die een internationale carrière uitbouwden, maar de voorbije jaren minder aandacht kregen. “Jenny Montigny is zo iemand”, zegt curator Johan De Smet.

Dat de tentoonstelling plaatsvindt in het MSK heeft bovendien een bijzondere betekenis. Volgens de overlevering bezocht Montigny op zestienjarige leeftijd het toenmalige Gentse museum. Daar raakte ze diep onder de indruk van De ijsvogels, een werk van Emile Claus. Die ervaring zou mee aan de basis hebben gelegen van haar keuze om kunstenaar te worden.

Curator Marjan Sterckx benadrukt dat de tentoonstelling vooral de artistieke verdiensten van Montigny centraal wil stellen. Het is niet de bedoeling haar uitsluitend voor te stellen als een vergeten vrouwelijke kunstenaar. “We willen niet zozeer de klemtoon leggen op het feit dat het om een vrouw gaat, maar op een kunstenaar die het verdient om hier te staan. Niet omdat ze vrouw is.”

Jenny Montigny groeide op in een welgestelde, vrijzinnige en cultureel geïntereseerder familie in Gent. Vanaf haar achttiende volgde ze schilderlessen bij Emile Claus in Astene. Ze wachtte jaren voordat ze met haar werk buitentrad. Bij haar eerste tentoonstelling op de Triënnale van Gent in 1902 was ze dus 26 jaar oud en vanaf dan volgden tentoonstellingen in o.a. Brussel, Parijs, Caïro en Venetië. In 1904 verhuisde ze naar haar eigen nieuwe gebouwde atelierwoning in Deurle, Villa Rustoord, temidden van de bloemenvelden. Villa Rustoord bestaat nog steeds, het is de privé-woonst van de tweelingkoks Boxy. Na de oorlog verhuisde ze naar een bescheidener woonst, naast het restaurant Auberge du Pêcheur. Jenny Montigny moest de villa na haar verblijf in Londen, tijdens de Eerste Wereldoorlog, wegens financiële problemen verkopen.

De Eerste Wereldoorlog vormt een keerpunt in het leven en werk van Montigny. In november 1914 vlucht ze naar Londen, waar ze tot 1919 in Chelsea verblijft. Aanvankelijk legt ze in Hyde Park en andere Londense parken het dagelijkse leven vast, dat ondanks de oorlog zijn gang blijft gaan. Ze tekent spelende kinderen, wandelaars en kindermeisjes met kinderwagens. Ook bezoekt ze ziekenhuizen waar gewonde Belgische soldaten worden verzorgd. Die ontmoetingen brengen een duidelijke verandering in haar werk teweeg. Met sterke licht-donkercontrasten beeldt ze verpleegsters en deels ontklede gewonde soldaten af. Niet het slagveld zelf staat centraal, maar de menselijke gevolgen van de oorlog: kwetsbaarheid, pijn en zorg.

Moederschap staat centraal in haar werk. Zelf bleef ze kinderloos. Ze schilderde moeders als reële vrouwen die zorg dragen voor hun kinderen zonder het te idealiseren. De nadruk ligt op lichamelijk nabijheid en dagelijks rituelen. In de jaren 1920-1930 stonden Montigny’s huishoudster Zoë Bekaert-Ketels en haar zoontje George meermaals model.

Het onderdeel over de schooltijd, doorheen de verschillende seizoenen, vond ik het mooist. De kunstenares observeerde de kinderen in de klas, maar vooral op de speelplaats en onderweg naar school, vlak bij haar atelier in de Dorpsstraat. Daarbij had ze niet alleen oog voor het individuele kind, maar ook voor de dynamiek en de interacties binnen de groep. Ook het ritme van de dagen en de seizoenen speelt een belangrijke rol en laat zich aflezen uit het licht, de bomen en de kleding van de kinderen. Geen enkele andere kunstenaar heeft dit thema zo vaak en zo levendig in beeld gebracht.

Foto links : Jenny Montigny. Naar school. Lente. Olieverf op doek. Privéverzameling Francis Maere Fine Arts, Gent.

Foto midden : Jenny Montigny. De speelplaats in de zomer. De lezing. Olieverf op doek. Verzameling het Kunstuur.

Foto rechts : Jenny Montigny. In de klas. Oliefverf op doek. Verzameling Het Kunstuur.

Van de in totaal 230 werken – jawel een enorme expo – is er een zaal met enkel stillevens. Vooral in de laatste jaren van haar leven schilderde ze die. Ze groepeerde ze onder de noemer ‘Bloemen’. Botanische nauwkeurigheid was niet haar streven; de nadruk lag op kleur, licht en sfeer.

Er is nog een luik in de expo met name ‘Chambres D’Amis’ waar we haar tijdgenoten ontdekken. Sommige kende ze persoonlijk, anderen maakten deel uit van dezelfde culturele omgeving.

De tentoonstelling Jenny Montigny in het Museum voor Schone Kunsten (MSK) in Gent is verspreid over 5 zalen.

De catalogus uitgegeven door MSK kost 50 euro.
Tweetalig ND/FR.
“Jenny Montigny. De zon en het leven. Le soleil et la vie.”

De tentoonstelling loopt van 10 oktober 2026 tot en met 10 januari 2027.

Meer informatie vind je op de officiële website van het MSK Gent.